rece3

Liturgia Wspólnot

Drodzy Uczestnicy Liturgii Wspólnot Jerozolimskich, pragniemy wprowadzić Was w ducha naszych zgromadzeń liturgicznych, by pełniej i głębiej przeżywać naszą wspólną modlitwę. Oto kilka niezbędnych informacji potrzebnych do jej głębszego poznania.

Liturgia Wspólnot Jerozolimskich jest taka sama we wszystkich naszych klasztorach. Została nam ona dana jak podkreślał nasz założyciel br. Pierre-Marie Delfieux. Liturgia ta jest sprawowana w rycie Kościoła rzymsko-katolickiego, a jej centrum stanowi Eucharystia:

Niech Eucharystia każdego dnia będzie szczytem Twojej nieustannej modlitwy. (Księga Życia Jeruzalem §22)

EUCHARYSTIA
W naszych Wspólnotach Eucharystię sprawujemy raz dziennie – wieczorem w połączeniu z Nieszporami – wieczorną modlitwą Kościoła.

Komunia Święta jest udzielana pod dwiema postaciami, chleba i wina. Jak przypomina Mszał Rzymski Komunia Święta realizuje w sposób pełniejszy swój znak, kiedy jest przyjmowana w ten sposób. Kościół więc zachęca do przyjmowania Komunii Świętej pod dwiema postaciami, gdy jest taka możliwość, na przykład, gdy sprawowana jest Msza Święta konwentualna instytutu zakonnego – dotyczy to więc również naszych Eucharystii sprawowanych w kościołach powierzonych Wspólnotom Jerozolimskim.

Sposób przyjmowania Komunii Świętej : bracia i siostry są nadzwyczajnymi szafarzami Komunii Świętej, dlatego po słowach „Oto Baranek Boży…” otaczają oni ołtarz i przy śpiewie „Ciało Chrystusowe przyjmijcie…” , „Krew Chrystusową przyjmijcie…” otrzymują Święte Postacie. Wierni zaś podchodzą do miejsc, z których rozdawana jest Komunia Święta, przyjmując najpierw Ciało Pańskie „na rękę, lub do ust”, potem spożywają Krew Pańską z kielichów podawanych przez braci kapłanów, lub siostrę.

ADORACJA

Adoracja Najświętszego Sakramentu między Oficjami oraz w nocy z czwartku na piątek przedłuża rzeczywistą obecność Jezusa Chrystusa pośród nas.

Adoracja odbywa się w ciszy. W czwartek po Eucharystii ma miejsce procesja z Najświętszym Sakramentem przy śpiewie „Ośmiu błogosławieństw”. Monstrancja nawiązuje swoim kształtem do krzyża koptyjskiego. Łączymy się w ten sposób z krajem Egipskim i Kościołami Koptyjskimi – ojczyzną pierwszych mnichów. Ojciec Pierre-Marie wybrał tę formę monstrancji, gdyż chciał, by była ona prosta i skromna, tak, byśmy kontemplowali Jezusa w Najświętszym Sakramencie, a nie dzieło sztuki złotniczej.

Nasze Wspólnoty wybrały na formę monstrancji istniejący już w pierwszych wiekach chrześcijaństwa krzyż koptyjski, rozpowszechniony wśród chrześcijan dawnej Aleksandrii, obecnie Egiptu. Ten pogański u źródeł symbol życia i nieśmiertelności został schrystianizowany i zasymilowany przez chrześcijan w pierwszych wiekach, tak jak u nas stało się np. z pogańskim świętem boga słońce – dziś dla chrześcijan uroczystość Bożego Narodzenia. W ten sposób pogański symbol bóstwa stał się symbolem Chrystusa, jedynego, prawdziwego Boga, który dla naszego zbawienia stał się człowiekiem. To Chrystus jest prawdziwym Słońcem nie znającym zachodu, o czym pisali od pierwszych wieków Ojcowie Kościoła i co reprezentowały do niedawna monstrancje używane na Zachodzie, reprezentujące słońce. Chrystus jest Życiem i Zmartwychwstaniem, do Niego należą czas i wieczność, a znak krzyża egipskiego, symbol życia i nieśmiertelności, wpisuje się w tę prawdę o Nim.

LITURGIA GODZIN
Chcąc żyć i modlić się w mieście, solidaryzując się z tymi, którzy w nim mieszkają, nasze Wspólnoty śpiewają trzy Oficja w ciągu dnia. Liturgia godzin jest przede wszystkim wypełniona śpiewem psalmów. Mnich, mniszka to ktoś, kto modli się psalmami. Te modlitwy, które odmawiał również Chrystus wyrażają wszystkie stany duszy, przechodząc od trwogi do radości.

Śpiewamy psalmy w polskim tłumaczeniu liturgicznym, natomiast układ poszczególnych psalmów jest wybrany przez naszą Wspólnotę. Liturgia Wspólnot Jerozolimskich to liturgia monastyczna a śpiewana jest przez obie wspólnoty: braci i sióstr, na cztery głosy. Właśnie ta wielogłosowość jest odbiciem harmonii między mężczyznami i kobietami, chcianej przez Boga od stworzenia świata, i której chcemy być znakiem. Liturgia Kościoła Katolickiego ma dwa źródła: judaistyczno-synagogalne oraz modlitwę Kościoła niepodzielonego. Nasza liturgia oddycha, zgodnie ze słowami Jana Pawła II dwoma płucami: wschodnim i zachodnim. Stąd śpiewy, ikony, okadzenia, pokłony – wszystko to pochodzi z obu, jakże bogatych skarbców Kościoła. Liturgia jest przeplatana momentami ciszy, które pozwalają przyjąć w nas usłyszane Słowo Boże. Natomiast muzyka przez swoje piękno uwzniośla naszą modlitwę. Często towarzyszy ona medytacji nad Słowem Bożym, procesji z darami, uwielbieniu po Komunii Świętej oraz zakończeniu Mszy Świętej.

Długa, wspólna modlitwa w ciszy wprowadza nas w klimat skupienia i wyciszenia a poprzedza ona Jutrznię i Nieszpory. Poranną modlitwę w ciszy poprzedza wezwanie „Panie otwórz wargi moje…” z psalmu 51 i śpiew do Ducha Świętego. Hymn do Ducha Świętego śpiewany jest przed każdym Oficjum zapraszając do naszej modlitwy „Przyjaciela i słodkiego Gościa duszy” jak mówi łaciński hymn Veni Creator. Podkreślamy przez to szczególne nabożeństwo do Ducha Świętego, tak charakterystyczne dla Kościołów wschodnich. Wspólnoty Jerozolimskie przyjęły do swojej liturgii hymny zarówno z tradycji wschodniej jak i zachodniej. I tak przed Jutrznią śpiewamy hymny łacińskie: Veni Creator lub Veni Sancte Spiritus, przed Modlitwą Południową bizantyjski hymn „Królu Niebieski, Pocieszycielu…”, Nieszpory zaś rozpoczyna hymn współczesny „Ogniu i światło”, zainspirowany słowami św. Efrema, fragmentem proroctwa Izajasza i tekstów świętego Pawła.

Jutrznia to modlitwa poranna, za tych, i w jedności z tymi, którzy wstają i udają się do pracy. Jest to modlitwa uwielbienia, w której dziękujemy Bogu za dar nowego dnia oraz szczególnie wspominamy Zmartwychwstanie Pana (niedzielna Jutrznia to tzw. Oficjum Zmartwychwstania).

Oficjum południowe zbiera dawniejsze godziny kanoniczne (Tercję, Sekstę i Nonę) w jedną modlitwę, w czasie której oprócz śpiewu psalmów słuchamy fragmentów czytań z tekstów duchowych, czytania liturgiczne z dnia – jak i komentarze do czytań napisane przez braci lub siostry. W ten sposób pozwalamy Słowu Bożemu zamieszkiwać, wypełniać i przemieniać nas samych.

Nieszpory to modlitwa dziękczynna za dzień zbliżający się już do zmierzchu (łac. vesper – zmierzch). Zgodnie ze słowami świętego Bazylego Wielkiego: „na koniec dnia dziękuj Bogu za dobrodziejstwa otrzymane i za dobre czyny, które szczęśliwie zostały wypełnione”. Niegdyś w tym momencie dnia zapalano lampy, w kulturze judeochrześcijańskiej towarzyszył temu specjalny obrzęd. Pierwsze wspólnoty chrześcijańskie składały dziękczynienie za dar prawdziwej światłości, którą jest Jezus Chrystus. Dlatego też Wspólnoty Jerozolimskie przyjęły obrzęd światła Lucernarium na początku Nieszporów po śpiewie do Ducha Świętego i hymnie. Sam obrzęd składa się z dwóch rytów: okadzenia (krzyża, ołtarza, ikon i całego zgromadzenia), któremu towarzyszy śpiew fragmentu psalmu 140 „Panie wołam do Ciebie wysłuchaj mnie…” oraz właściwy ryt zapalania światła – siedmioramiennego świecznika – menory, jak i świec na ołtarzu. Obrzędowi Lucernarium towarzyszy śpiew hymnu „Radosna Światłości”, o którym święty Bazyli Wielki już w IV wieku pisał, że jest starożytny. Podobny obrzęd został opisany przez Egerię (mniszkę-pątniczkę z IV wieku) a sprawowano go w Bazylice Zmartwychwstania Pańskiego w Jerozolimie – Anastasis.

Menora- świecznik siedmioramienny- była używana przy sprawowaniu kultu w żydowskiej Świątyni Jerozolimskiej, jako symbol obecności Bożej w miejscu, które Bóg wybrał sobie jako miejsce swojego szczególnego zamieszkania. Świecznik ten umieszczony obok ołtarza przypomina nam o jedności z naszymi „starszymi braćmi w wierze” (Jan Paweł II).

Trisagion – to greckie słowo oznaczające Trzykroć Święty, oznaczające hymn zainspirowany tekstem z księgi proroka Izajasza z rozdziału szóstego, gdzie prorok widzi Serafinów wołających „Święty, Święty, Święty jest Pan Zastępów” (Iz 6, 2-3). Tradycja Kościoła widziała w tym potrójnym wezwaniu odniesienie do Trzech Osób Boskich Trójcy Świętej. Z tego też powodu, w naszej liturgii Trisagion jest powtarzany trzy razy dla uczczenia każdej Osoby Boskiej, następnie śpiewana jest doksologia „Chwała Ojcu, i Synowi, i Duchowi Świętemu” po niej zaś po raz ostatni śpiewamy Trisagion, by podkreślić jedność Osób Trójcy Świętej. Ta typowo wschodnia modlitwa jest także używana od bardzo dawna w liturgii Wielkiego Piątku w tzw. Improperiach a ostatnio zalecana przez Kościół w Koronce do Miłosierdzia Bożego według św. Faustyny Kowalskiej. Trisagion towarzyszy więc wszystkim trzem modlitwom w naszych Wspólnotach.

Gest pokłonu wykonuje się czcząc ikony i śpiewając Trisagion. Wspólnoty Jerozolimskie przejęły go z liturgii Kościoła wschodniego. Ten gest pokutny czynimy dotykając ziemi prawą ręką a następnie kreślimy znak Krzyża Świętego. Gest ten wyraża śmierć i Zmartwychwstanie Chrystusa, w które chcemy się zagłębiać.

Ważne jest, by ciało, które jest świątynią Ducha Świętego aktywnie uczestniczyło w naszej modlitwie. Postawa stojąca została przejęta przez pierwsze wspólnoty chrześcijańskie, wyraża ona szacunek wobec Osoby, przed którą stoimy. Jest to też postawa paschalna i posiada głębokie znaczenie eschatologiczne – jest to postawa tych, którzy oczekują powtórnego przyjścia Chrystusa. Z tego też powodu nasze Wspólnoty śpiewają wszystkie modlitwy w postawie stojącej, wszyscy zwróceni w kierunku ołtarza – bardzo ważnego symbolu Chrystusa. Innym gestem towarzyszącym naszym modlitwom jest podniesienie rąk podczas „Ojcze nasz” czy Lucernarium kiedy śpiewamy:

Niech modlitwa moja wzniesie się jak kadzidło przed Tobą, podniesienie rąk moich, jak ofiara wieczorna.